Nokh a yubilyar - Emanuil Kazakevich - volt yetst geven 85 yor alt.
Emmanuil Genrikhovich Kazakevich (1913, Kremenchug - 1962, Moskve) iz
geboyrn gevorn in a literarisher mishpokhe. Zayn foter - Heynekh Kazakevich
(1883, Yelevke, Chernigover gubernye - 1935, Birebidzhan) - iz geven a
publitsist, literarisher kritiker, redakter funem yidishn opteyl funem
ROSTA (Ruslendishe telegrafn-agentur) un fun a rey tsaytshriftn ("Komunistishe
fon", 1919; "Komunistishe veg", 1921; "Di royte velt", 1924; "Der shtern",
1925; "Birobidzhaner shtern", 1932). Emanuil Kazakevich hot farendikt Kharkover
mashinboy-tekhnikum in 1930 un iz avekgeforn keyn Birebidzhan, vu geven
a boyung-nachalnik, a yidisher kolvirt-forzitser, direktor fun a yidishn
yugnt-teater. Zayn poetishe debyut-zamlbikhl "Birebidzhanboy" (1932) iz
oykh gevorn der ershter yidisher bukh, vos iz aroys in der yidisher avtonomer
gegnt. Fun 1938 voynt er in Moskeve, vu zenen aroys a zamlung poemes "A
groyse velt" (1939) un a roman in ferzn "Sholem un Khave" (1941). In 1941-45
iz er geven afn front, onheybndik vi an oysshpirer un zikh fardinet biz
der gehilf farn oysshpir-shef fun an armey. Kazakevich iz shpeter iber
af rusish, verndik eyner fun di beste un populerste rusishe literatn in
di nokhmilkhomedike yorn, laureat fun tsvey Stalin-premyes (1948, 1950)
far der greserer dertseylung (povest') "Zvezda" (der shtern,1947) un roman
"Vesna na Odere" (vesne afn Oder, 1949), vos zey hot men gehaltn far di
beste verk af der milkhome-teme. Andere gresere dertseylungen (povesti):
"Dvoye v stepi" (tsvey menchn in step, 1948), "Serdtse druga" ( harts fun
a fraynt, 1953) un tsvey zamlungen "Literaturnaya Moskva" (literarishe
Moskeve, 1956), vos Kazakevich iz geven zeyer redaktor, hot men til-tel
gemakht in di yorn fun "odlikhe". Er hot oykhet bal-mekhaber geven dem
roman "Dom na ploshchadi" (hoyz af a plats, 1956), dertseylungen, povest'
"Sinyaya tetrad'" (di blove heft, 1961), a bukh fun rayze-notitsn "Vengerskiye
vstrechi" (Ungarishe bagegenishn, 1955). Zayne yidishe artiklen un kritishe
arbetn zenen farefntlekht gevorn in "Folksshtime" un "Yidishe shriftn"
(Poyln). Fun groys interes zenen di nokhn toyt dershinene tog- un notits-bikhlekh,
vi oykh zayn epistolyare yerushe ("Slushaya vremya" - herndik tsu der tsayt,
1990). Hagam iz er geven aza-o frukhperiker shrayber, er hot khuts dem
bavizn a beryeshaft ibertsufirn af yidish di lider fun A.S.Pushkin, M.Yu.Lermontov
un V.V.Mayakovsky.
Agev, anderer a bal-yoyve, Vladimir Mayakovsky (1893-1930), iz nisht
keyn yidisher shrayber gufe. Un keyn yid beshum-oyfn nit. Saydn rekhenen,
vos er iz geven a mitglid fun OZET (obshchestvo po zemleustroystvu yevreyskikh
trudyashchikhsya - gezelshaft af erd-aynordenung fun di yidishe arbetndike)
un hot take epes vegn yidn geshribn (vi ashteyger di virshes "Yevrey" un
"Khristofor Kolomb"). Derfar "Podruga Poeta" - Der Dikhters lebns-khaverte
zayne - Lilya Brik (fun der heym Kagan, 1891-1978) - iz geven take yo a
yidishe, un dafke a literator aleyn, un oykh, tsum badoyern, an obyekt
fun der rishesdiker antisemitisher hetse nokh zayn zelbstmord.
Fun ir zayt, iz zi geven a vayb fun Osip Brik (1888-1945) - a shrayber
un teoretiker fun formalizm (baglyaykh mit R.O.Yakobson, B.M.Eykhenbaum,
L.P.Yakubinsky, mit V.B.Shklovsky berosh), a firndiker fardekonstruktivistisher
metod fun literarisher kritik; vos zayn fotoportret mit der hile funem
zhurnal LEF in eyn oyg fun di kaylekhdike briln batsirt haynt dem katalog
un di afishe fun A.Rodchenkos verk inem muzey far moderner kunst (MOMA)
in Nyu-York. Lilya Brik iz di shvester fun Elza Triole (1896-1970), rusishe
un frantsoyzishe shraybern, laureat fun der Gonkur-premye (1945), a bateylikte
in rezistants-bavegung, un oykh a froy fun Lui Aragon (1897-1982), vos
in zayn zayt iz er… Und damit Punktum.
Di lid veygn sovetishn pasport
(Vladimir Mayakovsky, ibergezetst af yidish - Emanuil Kazakevich)
(Af rusish un english)
Fusnotes: Kremenchug (Kremienczuk) - uyezdne shtot in Poltaver gubernye.
Vladimir Vladimirovich Mayakovsky - poet, aktyor fun shtumen kino, eyner
fun di grinder fun futurizm. Roman Osipovich Yakobson (1896-1982), Boris
Mikhaylovich Eykhenbaum (1886-1959), Viktor Borisovich Shklovsky (1893-1984),
Osip Maksimovich Brik - shprakhlers un literatur-forsher. Aleksandr Mikhaylovich
Rodchenko (1891-1956) - kinstler-avangardist un fotozhurnalist, gruntleyger
fun konstruktivizm. Aleksandr Sergeyevich Pushkin (1799-1937), Mikhail
Yur'yevich Lermontov (1814-1841), Lui Aragon - poetn. LEF - levyj front
iskusstv (linker front fun kunstn).
Shaya Mitelman.